Wyszukaj na stronie
Polski

 

Europejskie Dni Dziedzictwa – wspólna inicjatywa Rady Europy i Unii Europejskiej, mająca na celu promowanie zabytków. W projekcie uczestniczą wszystkie państwa członkowskie Rady Europy, w tym także Polska, która włączyła się do akcji w 1993 roku.
Europejskie Dni Dziedzictwa to największy w Europie projekt społeczno-edukacyjny, a także najważniejsze święto zabytków kultury Starego Kontynentu. Głównym celem EDD jest szeroko pojęta edukacja historyczna i kulturalna, promowanie różnorodności regionalnego dziedzictwa kulturowego, podkreślenie wspólnych korzeni kultury europejskiej oraz propagowanie dialogu międzykulturowego.


Co roku we wrześniu kraje, w których odbywa się to wydarzenie, udostępniają do zwiedzania szerokiej publiczności liczne zabytki i miejsca kultury, a także organizują wykłady, wystawy i inne imprezy towarzyszące skierowane do różnorodnej grupy odbiorców, co nadaje wydarzeniu uniwersalnego wymiaru.

 

 

 

Idea Europejskich Dni Dziedzictwa narodziła się 3 października 1985 roku w Granadzie podczas II Konferencji Rady Europy. Francuski minister kultury zaproponował wtedy rozszerzenie na całą Europę zainicjowanych we Francji rok wcześniej Dni Otwartych Zabytków, podczas których po raz pierwszy wszyscy mogli bezpłatnie zwiedzać obiekty niedostępne na co dzień. Przez kolejne lata inicjatywa ta cieszyła się dużym zainteresowaniem i poparciem społecznym. W 1991 roku zainspirowało to Radę Europy do ustanowienia Europejskich Dni Dziedzictwa. 

Organizatorzy Europejskich Dni Dziedzictwa zapewniają bezpłatny dostęp do zabytków i innych obiektów kultury: muzeów, skansenów, parków, ogrodów, do których wstęp wiąże się z opłatami, lub które w innym czasie są niedostępne dla zwiedzających. Proponują także wiele innych atrakcji, takich jak: koncerty, wystawy, festyny historyczne, prezentacje ginących zawodów, wykłady, kiermasze wyrobów artystycznych i rzemieślniczych; zachęcają do obcowania z kulturą i zabytkami, popularyzują wśród społeczeństwa regionalne tradycje i zwyczaje. Dużym zainteresowaniem cieszą się imprezy lokalne.

Koordynatorem Europejskich Dni Dziedzictwa w Polsce jest Narodowy Instytut Dziedzictwa, którego jednym z celów jest popularyzacja dziedzictwa kulturowego, edukacja społeczna i uwrażliwienie na problematykę ochrony zabytków.

 

Wykorzystując EDD jako narzędzie do wzmocnienia społecznej współodpowiedzialności za stan zabytków, w ciągu kilku lat udało się nam, przy wsparciu władz samorządowych, dziesiątek organizacji pozarządowych, setek organizatorów poszczególnych wydarzeń oraz mediów ogólnopolskich i regionalnych, stworzyć własną formułę tego najstarszego programu kulturalnego na kontynencie. Europejskie Dni Dziedzictwa w Polsce to przede wszystkim program edukacyjny, wystawy, wycieczki, prelekcje, gry i konkursy przybliżające lokalnym społecznościom historię ich ziem. Nie można  mówić o dziedzictwie i jego wartości, nie mówiąc o historii. Tę historię, bez względu na to jak może być ona trudna, staramy się przybliżyć. Dzięki obcowaniu z zabytkiem, wydarzenia z przeszłości stają się mniej odległe i bardziej zrozumiałe.


Rola Narodowego Instytutu Dziedzictwa

NID jako ogólnopolski koordynator tego programu odpowiada za koordynację oraz promocję projektu w skali całego kraju. Największym wyzwaniem podczas kolejnych edycji Europejskich Dni Dziedzictwa jest, od 2007 roku, wybór tematu przewodniego na szczeblu krajowym. Założenie jest proste: temat musi umożliwić organizację atrakcyjnych Dni we wszystkich zakątkach kraju, bez względu na bogactwo miejscowej spuścizny kulturowej, bez względu na region.

 

Od 2009 roku wybór miejsca organizacji ogólnopolskiej inauguracji Europejskich Dni Dziedzictwa odbywa się w drodze konkursu, a liczba zgłoszeń ze strony marszałków poszczególnych województw systematycznie rośnie. W 2009 roku kampanię na rzecz ochrony zabytków militarnych zainaugurowaliśmy w Kołobrzegu (woj. zachodniopomorskie). W całej edycji odbyły się 1583 wydarzenia.

 

W 2010 roku inauguracja miała miejsce na terenie dziewiętnastowiecznej osady fabrycznej w Żyrardowie (woj. mazowieckie). W sumie w całym kraju odbyły się 1463 wydarzenia, w których według naszych szacunków, na podstawie danych dostarczonych przez poszczególne regiony, wzięło udział około 300 tys. osób.

 

Rok 2011 upłynął pod hasłem „Kamienie milowe”. W blisko 1400 wydarzeniach, które miały miejsce w 307 miejscowościach, udział wzięło ok 250 tys. uczestników. Jednym z najważniejszych wydarzeń była ogólnopolska inauguracja na Ostrowie Lednickim.

We wrześniu 2012 roku Polska już po raz 20. wzięła udział w Europejskich Dniach Dziedzictwa. Tematem przewodnim tej edycji były „Tajemnice codzienności”, a jej inauguracja miała miejsce w Skansenie w Maurzycach.

 

Kolejna edycja 2013 odbywała się pod hasłem "Nie od razu Polskę zbudowano" i zainaugurowano ją na terenie zabytkowego klasztoru w Wąchocku. Wydarzenia odbywały sie w ponad 340 miejscowościach na terenie Polski i znów wzięło w nich udział ponad 250 tys. uczestników.

 

Uroczysta ogólnopolska inauguracja EDD w 2014 r.odbyła się w Parku Mużakowskim w Łęknicy. To jedno z najrozleglejszych historycznych założeń parkowych w Europie, w którym zrealizowany został program kompozycyjny krajobrazowego parku angielskiego, należy do najwybitniejszych osiągnięć europejskiej sztuki ogrodowej. Pod hasłem "Dziedzictwo - źródło tożsamości odbywały się wydarzenia we wszystkich województwach na terenie Polski.

Rok 2015 to hasło "Utracone dziedzictwo" i na gospodarza ogólnopolskiej inauguracji został wybrany Elbląg. 

 

Hasłem przewodnim edycji w 2016 rok jest "Gdzie duch spotyka się z przestrzenią - świątynie, arcydzieła, pomniki". Uroczysta inauguracja odbędzie się w Skansenie Archeologicznym "Karpacka Troja w Trzcinicy koło Jasła. Miejsce to jest jednym z największych i najnowocześniejszych ośrodków archeologicznych w Europie. Zostały tu odkryte najstarsze osady obronne z dotąd znanych w Polsce i stwierdzono pierwsze ślady oddziaływania cywilizacji anatolijsko-bałkańskiej na tereny ziem polskich.   

Znaczenie Europejskich Dni Dziedzictwa

Kluczem do skutecznego zachowania dziedzictwa jest zaangażowanie w opiekę nad nim miejscowych społeczności, co z kolei wymaga dostarczenia im rzetelnych informacji na temat jego wartości. Dostrzeżenie wartości dziedzictwa – czy to w sensie społecznym, czy ekonomicznym – wiąże się przede wszystkim z koniecznością poznania historii danego miejsca, bez względu na to, jak trudna może to być opowieść. Mierzenie się z problemem zakłada w pierwszej kolejności jego zdefiniowanie, a zatem nie można mówić o rozwiązywaniu problemów z przeszłości bez mówienia o historii, oczywiście opierając się na rzetelnej analizie źródeł. Zabytki, ich dzieje, a nawet stan zachowania są takim właśnie źródłem. Mamy nadzieję, że poprzez nasze działania edukacyjne przyczyniamy się do zwiększenia stopnia znajomości naszej wspólnej historii, a tym samym wpływamy na wzmocnienie poczucia wspólnoty.

Facebook
YouTube